King Copper

Wedi ei bostio ar 10 Chwefror 2012
kingcopper

King Copper gan Ronald Rees

King Copper, llyfr newydd gan Ronald Rees a gyhoeddir gan Wasg Prifysgol Cymru, yw’r ymdriniaeth lawn gyntaf o effaith y diwydiant copr ar dde Cymru.

Trwy gydol y ddeunawfed ganrif, ac am ran helaeth o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, roedd ymron holl gopr Prydain, a llawer o gopr y byd, yn cael ei gynhyrchu gan fwyndoddwyr ar arfordir Cymru, yn defnyddio glo a mwynau o Gernyw, Cuba a Chile.

Roedd yn grynhoad diwydiannol hynod a ddaeth â chyfoeth i Abertawe a’i threfi cyfagos.

Ond bu’n rhaid talu’n hallt am y ffyniant.

Mae mwynau copr yn ddifrifol o amhur ac, oherwydd yr holl doddiadau oedd yn angenrheidiol i buro a gwahanu’r metel oddi wrth y mwyn, crewyd mynyddoedd o slag, lludw o’r ffwrneisi a chymylau trwchus o fwg gwenwynig.

Roedd y mwg yn llawn sylffwr ac arsenig, yn lladd pob planhigyn ond y mwyaf gwydn, yn dinistrio cnydau ac weithiau’n lladd ac anablu da byw.

Oherwydd gwrthdaro rhwng ffermwyr cefn gwlad a phobl y trefi gwelwyd y Cymry Cymraeg yn troi yn erbyn y di-Gymraeg yn y trefi.

Daeth y gwrthdaro hwn i’w anterth gyda chyfres o’r hyn a elwid yn ‘dreialon mwg’ a welodd ffermwyr a thirfeddianwyr yn erlyn y cwmnïau copr am niweidio cnydau, tir pori ac anifeiliaid.

Anaml y gwelwyd rhaniad mor amlwg yng nghefn gwlad.

Roedd yr anghydfod yn canolbwyntio ar ddifrod i eiddo ond roedd hefyd yn codi cwestiynau ynglŷn ag iechyd cyhoeddus a cholli tirweddau hardd yr oedd pobl yn eu caru.

Cyn iddo ymddeol roedd Ronald Rees yn Athro Daearyddiaeth ym Mhrifysgol Saskatchewan, Canada.

/GORFFEN

Detholiadau o Adolygiadau:

“This is a most impressive book that provides a concise and lucid general account of the copper industry in south Wales . . . King Copper is a stimulating study grounded in careful scholarship and written in a lively, confident style. It throws much new light on a vital dimension of South Wales's industrial history and for this reason the book deserves to be widely read." -Welsh History Review

“. . . the story of King Copper is well documented in a new book of that name by Ronald Rees. The story he tells has remarkable parallels with the modern tale of the British nuclear industry: first a military motive, then official lies, followed by a cry that criticism jeopardises jobs and wealth.” – BBC History Magazine

(Clawr Meddal) ISBN-13: 978-0708324912 King Copper gan Ronald Rees, Cyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru (£18.99)

Am ragor o wybodaeth ynglŷn â Gwasg Prifysgol Cymru neu i archebu ewch i: www.uwp.co.uk  

Am wybodaeth i’r wasg a’r cyfryngau, cysylltwch â Tom Barrett, Swyddog Cyfathrebu, Prifysgol Cymru: t.barrett@wales.ac.uk 02920 376991

Sylwadau

Chwilio newyddion

Dewis Categori

Dolenni Tebyg

In: Newyddion a Digwyddiadau