Golwg o'r Brifysgol - Dr Russell Grigg, CCCA

Wedi ei bostio ar 11 Rhagfyr 2014

Dros y blynyddoedd diweddar, yn enwedig mewn hinsawdd economaidd galed, gwelwyd cynnydd mewn arferion effeithiol a gwerth am arian ar draws y sector cyhoeddus. Yng Nghymru, mae diddordeb o’r fath wedi arwain at sefydlu Sefydliad Polisi Cyhoeddus Cymru, Sefydliad Ymchwil, Data a Methodoleg Gymdeithasol ac Economaidd Cymru (WISERD, gan gynnwys WISERD Addysg) a Chanolfan Cymru er Cydraddoldeb mewn Addysg (CCCA). Sefydlwyd yr olaf o’r rhain yn 2013 gan Brifysgol Cymru a Phrifysgol Cymru: y Drindod Dewi Sant, fel canolfan polisi ac ymchwil cymwysedig genedlaethol, â’r nod o wella cydraddoldeb addysgol yng Nghymru.

Mae’r angen am Ganolfan o’r fath yn amlwg o ystyried yr anghydraddoldeb sy’n bodoli ar hyn o bryd yng Nghymru. Y tu allan i Lundain, Cymru sydd â’r lefel uchaf o dlodi plant yn y DU - gan effeithio ar tua 1 ym mhob 3 phlentyn. Yn ôl ystadegau swyddogol Llywodraeth Cymru, dim ond un ym mhob pedwar plentyn 15 oed yn derbyn cinio ysgol am ddim (sy’n arwydd cyffredin o dlodi), sy’n cyflawni’r safonau disgwyliedig o’u cymharu â thua chwech o bob deg o’u cyfoedion cyfoethocach.

Mae ymchwil diweddaraf y Ganolfan yn canolbwyntio ar yr hyn mae ysgolion yn rhai o’r ardaloedd mwyaf difreintiedig yn ei wneud i leihau effaith tlodi ar gyflawniad disgyblion. Ac rydym ni wedi canfod rhywfaint o newyddion da. Ceir enghreifftiau drwy Gymru gyfan o ysgolion a phartneriaethau cymunedol sy’n gwneud gwahaniaeth mawr drwy leihau’r bwlch cyrhaeddiad. Maen mae ganddyn nhw dair nodwedd allweddol yn gyffredin.

Yn gyntaf mae ganddyn nhw arweinwyr rhagorol. Ar bob lefel mae’r arweinwyr yn mabwysiadu agwedd ‘dim esgus’ a’r hunanhyder bod modd gwneud gwahaniaeth sylweddol i ganlyniadau addysgol pob plentyn. Maen nhw’n defnyddio data i fonitro perfformiad a gosod targedau realistig, gyda disgwyliadau uchel (o staff a disgyblion) a llwyddo i greu diwylliant lle mae pawb yn bwysig.

Yn ail, mae’r disgyblion yn cael eu haddysgu’n dda. Mae’r athrawon yn sicrhau bod y gwersi’n ddiddorol, yn berthnasol ac yn heriol. Maen nhw’n batrymau rôl da gan gynnig adborth da. Mae’r cwricwlwm yn adeiladu ar yr hyn mae disgyblion eisoes yn ei wybod a darperir cymorth ategol lle bo angen i gryfhau sgiliau sylfaenol llythrennedd a rhifedd.

Yn drydydd, caiff cysylltiadau cryf eu creu gyda rhieni a’r gymuned ehangach. Nid yw hyn yn hawdd bob amser. Mae agweddau negyddol gan rai rhieni at yr ysgol, yn aml yn sgil eu profiadau eu hunain. Gwelsom ni fod ysgolion effeithiol yn chwalu rhwystrau ac yn cydweithio gyda rhieni, ar faterion megis gwella eu sgiliau sylfaenol eu hunain a phresenoldeb eu plant. Maen nhw’n gwneud pethau syml i ddathlu llwyddiant gyda rhieni, fel ffonio’r cartref gyda newyddion da am lwyddiannau eu plant fel bod rhieni’n gallu gweld nad yw cyswllt gyda’r ysgol bob amser yn ‘broblem’. Mae arweinwyr hefyd yn sefydlu cysylltiadau gyda busnesau ac eraill yn y gymuned i gyfoethogi profiadau dysgu disgyblion. Er enghraifft yn Ysgol Uwchradd Tywyn mae plant yn elwa ar ddigwyddiadau a noddir gan y Clwb Rotari fel ‘Cogydd Ifanc’ a ‘Cerddor Ifanc y Flwyddyn’.

Felly mae yna newyddion da. Mae’r astudiaethau achos yn ein hadroddiad yn dangos yn glir i eraill beth y gellir ei wneud i leihau effaith tlodi ar gyflawniad addysgol.

Dr Russell Grigg
Pennaeth Ymchwil Gweithredol Canolfan Cymru er Cydraddoldeb mewn Addysg

Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn y Western Mail ddydd Iau 11 Rhagfyr, 2014.

Bydd The Good News…What schools in Wales are doing to reduce the impact of poverty on pupils’ achievement yn cael ei gyhoeddi’n fuan a bydd ar gael ar wefan y Ganolfan.

Sylwadau

Chwilio newyddion

Dewis Categori