Taflu golau newydd ar darddiad y Celtiaid mewn cyfrol sydd ar Restr Fer am wobr

Wedi ei bostio ar 26 Ionawr 2012
johnkochetal

O’r chwith: Dafydd Johnston, Yr Athro Sir Barry Cunliffe, Yr Athro John Koch, Dr David Parsons, Yr Athro Stephen Oppenheimer, Yr Athro Raimund Karl, Dr Graham Isaac, Ellen Royrvik, Yr Athro Daniel Bradley

Mae cyfrol arloesol newydd sy’n taflu golau ar darddiad y Celtiaid wedi’i henwebu yng nghategori Llyfr y Flwyddyn yng Ngwobrau Archaeoleg Gyfredol 2012.

Mae Celtic from the West, sydd wedi’i olygu ar y cyd gan yr Athro John T Koch o Brifysgol Cymru a Syr Barry Cunliffe o Brifysgol Rhydychen, yn archwilio'r syniad newydd mai ym Mharth yr Iwerydd y tarddodd y Celtiaid yn ystod yr Oes Efydd.

Ceir sawl elfen yn y gyfrol lle caiff archaeoleg, geneteg ac ieitheg eu defnyddio i roi sylwedd i’r ddamcaniaeth.

Y gred dros y blynyddoedd oedd bod y bobl Geltaidd eu hiaith wedi ymddangos yng ngorllewin canolbarth Ewrop yn y bumed neu’r chweched ganrif CC, ond mae’r gyfrol feiddgar hon yn dadlau achos sy’n radicalaidd o wahanol.

Mewn symudiad sy’n siŵr o ysbrydoli trafodaeth fywiog, mae’r Athro Koch a Syr Barry Cunliffe yn dadlau bod y Celtiaid a’r ieithoedd Celtaidd mewn gwirionedd wedi tyfu ymhlith masnachwyr yr Oes Efydd oedd â chysylltiadau yn nwyrain Môr y Canoldir ac yna ehangu o Iberia i'r Ynysoedd Erch fel lingua franca fasnachol.

Mae'r gyfrol hefyd am ddod â thystiolaeth sy'n datblygu'n gyflym ond a esgeulusir yn rhy aml i sylw darllenwyr Saesneg eu hiaith am bobloedd ac ieithoedd cyn-Rufeinig ardal orllewinol Penrhyn Iberia.

Wrth sôn am yr enwebiad, dywedodd yr Athro Koch:

“Pan glywais fod Celtic From the West wedi’i enwebu, roeddwn i’n syn.

“Dwyf i ddim yn archeolegydd, er i mi astudio’r pwnc fel myfyriwr israddedig ac wedi cadw diddordeb gan geisio cadw’n gyfredol.

“Mae elfen archeolegol bwysig bob tro yn y prosiectau ymchwil rwyf i wedi’u harwain yn y Ganolfan Uwchefrydiau Celtaidd ers i mi ddechrau yma ym 1998.

“Mae’r enwebiad yn hwb i Brosiect Prydain Hynafol a Pharth yr Iwerydd gan ei fod yng nghanol ein maes craidd.”

Cysyniad a ddatblygwyd yn sgil cynhadledd amlddisgyblaethol yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ym mis Rhagfyr 2008 oedd Celtic from the West.

Yn ogystal ag 11 o benodau, mae’r gyfrol yn cynnwys 45 o fapiau dosbarthol a 80 o ddarluniau eraill, a baratowyd gan Dr Martin Crampin o Brifysgol Cymru.

Mae’r gyfrol a’r gynhadledd yn nodi lansio menter ymchwil sawl blwyddyn gan Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru: Prydain Hynafol a Pharth yr Iwerydd.

Mae’r Athro John Koch yn Gymrawd Hŷn ac yn Arweinydd Prosiect  Prydain Hynafol a Pharth yr Iwerydd yn y Ganolfan Uwchefrydiau.

Mae Syr Barry Cunliffe CBE yn Athro Emeritws Archaeoleg Ewropeaidd yn Ysgol Archaeoleg Prifysgol Rhydychen.

Gallwch bleidleisio dros Celtic from the West yng nghystadleuaeth Llyfr y Flwyddyn yng Ngwobrau Archaeoleg Gyfredol drwy glicio’r ddolen hon: http://archaeologyawards.org/2012/book-of-the-year-2012.htm  - bydd modd pleidleisio tan ddydd Gwener 17 Chwefror, a bydd enillwyr yr holl gategorïau yn cael eu cyhoeddi ar 2 a 3 Mawrth yn Senate House Prifysgol Llundain.

/Diwedd

Nodiadau i Olygyddion:

Cyfranwyr:

(Archaeoleg) Barry Cunliffe; Raimund Karl; Amílcar Guerra; (Geneteg) Brian McEvoy & Daniel Bradley; Stephen Oppenheimer; Ellen Rrvik; (Iaith a Llenyddiaeth) Graham Isaac; David Parsons; John T. Koch; Philip Freeman; Dagmar S. Wodtko.

384t, 83 llun du a gwyn, 39 map lliw a du a gwyn (Oxbow Books and Celtic Studies Publications 2010)

Detholiad o adolygiad Colin Renfrew – 2011 Macdonald Institute for Archealogical Research
“Yn gyffredinol mae hon yn gyfrol ffres, sy’n amlygu gwendid rhai rhagdybiaethau cynharach, ac yn agor y ffordd i ailasesu agweddau pwysig o gynhanes gorllewin Ewrop. Gallai fod â goblygiadau ehangach hefyd i ieithyddiaeth Indo-Ewropeaidd, fel y mae cyfraniad Isaac yn ei ddatgelu. Mae'n bosibl fod yr ieithoedd Celtaidd wedi datblygu'n gynt nag y sylweddolwyd cyn hyn, fel y mae'r astudiaeth ddiweddar gan Gray ac Atkinson (2003) heb os yn ei awgrymu. Rwyf i’n rhagweld y bydd y dystiolaeth enetig folecwlar, pan fydd data DNA hynafol yn cael ei ychwanegu i'r deunydd a adolygir yma, yn cynnig mewnwelediad newydd. Mae'r gyfrol wedi'u chynhyrchu'n hardd, gyda mapiau a darluniau rhagorol wedi'u paratoi gan Martin Crampin. Mae’n dangos yn glir sut y gall tystiolaeth ieithyddol gael effaith uniongyrchol ar feddylfryd archeolegol - ac efallai hefyd sut y gallai tystiolaeth archeolegol ddylanwadu ar ieithyddiaeth hanesyddol.”

I gael rhagor o wybodaeth am Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru ewch i:

 

 

http://www.wales.ac.uk/cy/CentreforAdvancedWelshCelticStudies/IntroductiontotheCentre.aspx

I gael gwybodaeth i’r wasg a’r cyfryngau, cysylltwch â Tom Barret, Swyddog Cyfathrebu Prifysgol Cymru : t.barrett@cymru.ac.uk

Sylwadau

Chwilio newyddion

Dewis Categori

Dolenni Tebyg

In: Newyddion a Digwyddiadau