Cyhoeddi dyfarniadau Cronfa Goffa Thomas Ellis

Wedi ei bostio ar 25 Ionawr 2013
Thomas Ellis

Y cerflun o Thomas Ellis yn Y Bala

Mae Prifysgol Cymru’n falch iawn i gyhoeddi enillwyr dyfarniadau Cronfa Goffa Thomas Ellis eleni.

Fis Rhagfyr diwethaf dyfarnwyd grantiau i gyn-fyfyrwyr Prifysgol Cymru Dr Geraldine Lublin a Dr Roger Turvey i’w cynorthwyo yn eu meysydd ymchwil.

Sefydlwyd Cronfa Goffa Thomas Ellis, sy’n dyfarnu cyllid i gynorthwyo ymchwil i iaith, llenyddiaeth, hanes a hynafiaethau Cymru a Sir Fynwy a chyhoeddi canlyniadau’r cyfryw ymchwil, er cof am y diweddar Thomas Edward Ellis, Aelod Seneddol Meirionydd (1886-1899) a chyn Warden Urdd y Graddedigion (1896-1899).

Mae Dr Geraldine Lublin ar hyn o bryd yn gweithio fel darlithydd cyfrwng Cymraeg gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn Adran Ieithoedd, Cyfieithu a Chyfathrebu Prifysgol Abertawe. Astudiodd am radd PhD a’i chwblhau yn Ysgol y Gymraeg Prifysgol Caerdydd.

Er nad yw o dras Gymreig, ac iddi gael ei geni yn ninas Buenos Aires, datblygodd ddiddordeb academaidd yn hanes y drefedigaeth Gymreig ym Mhatagonia a sut mae’r etifeddiaeth Gymreig wedi ffynnu yn rhanbarth Chubut dros y degawdau hyd at yr 21ain ganrif.

Wrth sôn am yr hyn mae’r dyfarniad yn ei olygu iddi hi a’i hymchwil, esboniodd Geraldine:

“Rwyf i’n ddiolchgar iawn i Gronfa Goffa Thomas Ellis am y dyfarniad hwn. Mae wedi caniatáu i mi gynnal ymchwil maes yn Archif Hanesyddol Chubut er mwyn archwilio ffynonellau dogfennol a deddfwriaeth lywodraethol sy’n berthnasol i Ŵyl y Glaniad, sy’n nodi’r dyddiad y glaniodd y Cymry cyntaf ym Mhorth Madryn ar 28 Gorffennaf 1865.

O ystyried y paratoadau brwd i ddathlu canrif a hanner ers i’r Mimosa lanio, roeddwn i’n meddwl ei fod yn amserol astudio’r ŵyl hollol Batagonaidd hon o’i dechrau er mwyn deall ei datblygiad drwy’r degawdau a’i harwyddocâd presennol. Rwyf i’n edrych ymlaen at barhau â’r ymchwil a datgelu rhagor o ffeithiau diddorol am hyn, yn ogystal â rhannu ffrwyth fy llafur gyda’r cyhoedd yn ehangach.”

Graddiodd Dr Roger Turvey â PhD yn Hanes Cymru yn y Canol Oesoedd o Brifysgol Cymru Abertawe fel yr oedd ar y pryd. Mae’n frodor o Ddyffryn Aman, ac wedi bod yn bennaeth Hanes yn Ysgol Dyffryn Aman er 1989.

Gydag angerdd am Gymru a hanes Cymru, mae Roger wedi cyhoeddi’n eang ar y pwnc gydag un ar bymtheg o gyfrolau ac yn agos i ddeg erthygl ar hugain mewn cyfnodolion dysgedig hyd yma. Mae wedi derbyn dyfarniad o Gronfa Goffa Thomas Ellis unwaith o’r blaen, yn 2005, a gyfrannodd at gyhoeddi ei gyfrol ar Syr John Perrot - The Treason and Trial of Sir John Perrot a gyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru a gyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru.  

Mae ei ymchwil presennol, sef testun dyfarniad eleni, yn canolbwyntio ar y Tywysog Owain Gwynedd o’r ddeuddegfed ganrif a chaiff ei gyfrol ei chyhoeddi yn ddiweddarach eleni gan Y Lolfa. Wrth sôn am y dyfarniad dywedodd Roger:

“Mae Cronfa Goffa Thomas Ellis yn golygu bod modd cyhoeddi fy ymchwil. Mae’n wir dweud yn ystod y cyfnod economaidd anodd hwn na fyddai fy nghyfrol gyfredol ar y Tywysog Owain Gwynedd o’r ddeuddegfed ganrif wedi’i chyhoeddi heb gymorth ariannol Cronfa Goffa Thomas Ellis.

Rwyf i’n ystyried fod Cronfa Goffa Thomas Ellis yn ddyfarniad uchel ei bri ac rwyf i’n ei theimlo’n anrhydedd i’w derbyn. Fodd bynnag mae’n fwy na gwobryn unig  oherwydd mae’n cynrychioli’r unigolyn y sefydlwyd y gronfa yn ei enw ac rwyf i’n edmygu Thomas Edward Ellis yn fawr. Roedd yn wleidydd ag iddo dalent anghyffredin ac fel arloeswr yn yr ymgyrch i sefydlu Llyfrgell Genedlaethol i Gymru, mae ein dyled ni fel cenedl, a fi fel hanesydd, iddo yn fawr.

O ystyried diddordeb a chariad Thomas Ellis at Hanes Cymru byddwn yn hoffi meddwl y byddai’n cymeradwyo’r cymorth ariannol a gynigir i gyllido cyhoeddi cyfrol ar Gymro mawr arall, Owain Gwynedd.”

I gael rhagor o wybodaeth am Ysgoloriaethau Prifysgol Cymru, ewch i wefan y Brifysgol – www.cymru.ac.uk/scholarships

Sylwadau

Chwilio newyddion

Dewis Categori

Dolenni Tebyg