Actor Philip Madoc yn marw 77 mlwydd oed

Wedi ei bostio ar 7 Mawrth 2012
Philip-Madoc

Bu farw’r actor enwog o Ferthyr, Philip Madoc, cyn-fyfyriwr Prifysgol Cymru, yn 77 oed.

Chwaraeodd rannau rhyfelwr Mohicaidd, Trotsky, Lear a Lloyd George, ond mae’n siŵr y caiff ei gofio’n bennaf am ymddangos fel capten llong danfor Almaenig mewn pennod o Dad’s Army ym 1973. 

Ond roedd ystod Madoc fel actor yn llawer ehangach na’r hyn a awgrymir yn y bennod hon.

Pan ofynnodd newyddiadurwr iddo unwaith pam y dewisodd fod yn actor, atebodd Madoc:

“Araith olaf Prospero yn The Tempest a’r cyfle i’w wneud yn iawn yw’r rheswm pam y dewisais actio. Mae rhywun yn rhoi lan ‘da’r holl ffwdan sy’n rhan o’r busnes hwn – y siomedigaethau, yr ansicrwydd a’r rhwystredigaethau – er mwyn areithiau a rhannau fel’na.” 

Ganwyd Philip Arvon Madoc yn Stryd y Bryn, Merthyr Tudful ar 5 Gorffennaf 1934 ac roedd yn hynod o falch o’i enw, gan egluro: “Mae’n tarddu o Madog, sy’n golygu ‘dyn dewr.’”

Dangosodd ddawn fel ieithydd yn Ysgol Uwchradd Cyfarthfa, Merthyr Tudful, ac aeth yn ei flaen i astudio ieithoedd ym Mhrifysgol Cymru ar y pryd (Prifysgol Caerdydd bellach) cyn cofrestru ym Mhrifysgol Vienna, ac ef oedd y tramorwr cyntaf i ennill Diploma gan Sefydliad y Cyfieithwyr yno.

Yn y pen draw cymhwysodd mewn saith iaith i gyd, yn cynnwys Rwsieg a Swedeg ac roedd ganddo wybodaeth ddigonol o Huron, Hindi a Mandarin. 

Wedi cychwyn ar yrfa fel cyfieithydd, cafodd y gwaith yn ddiflas iawn:

“Cefais waith ar bethau tu hwnt o sych fel cynhadledd peiriannau gwnio a chyfieithu gwleidyddol. Mae dyn yn dysgu casáu gwleidyddion pan fydd yn gorfod cyfieithu’r rwtsh maen nhw’n ei bregethu.”

Cafodd gynnig swydd yn darlithio ym Mhrifysgol Gothenburg, ond penderfynodd newid cyfeiriad ac fe lwyddodd i ennill ysgoloriaeth i Rada.

Aeth Madoc ymlaen i chwarae nifer o brif rannau ar lwyfan, yn cynnwys Iago yn Othello; Antony yn Antony and Cleopatra; George yn Who’s Afraid of Virginia Woolf?; y Dug yn Measure for Measure; Macbeth; Shylock; a Falstaff yn The Merry Wives of Windsor.

Ar deledu chwaraeodd Magua yn y gyfres The Last of the Mohicans ar y BBC ac enillodd cryn glod yn chwarae’r brif ran yn y gyfres ddrama The Life and Times of David Lloyd George, hefyd i’r BBC.

Yn y 1990au, chwaraeodd ran DCI Noel Bain mewn pedair cyfres o Heliwr/A Mind to Kill, a oedd yn arbennig o lwyddiannus yn yr Unol Daleithiau, ble cafodd ei gymharu’n ffafriol gyda Morse. Cafodd pob golygfa yn y gyfres ei ffilmio’n Gymraeg i ddechrau, ac yna yn Saesneg, gan ysgogi Madoc i fyfyrio bod llinellau a chymeriadau oedd yr union yr un fath yn cael eu trawsnewid yn aml gan y ddwy iaith wahanol.

Ymysg ei ymddangosiadau eraill ar y teledu roedd The Avengers; The Saint; Poldark; Randall and Hopkirk (Deceased); The Goodies; Dr Who; Porridge; a Fortunes of War.

Ar y sgrin fawr, ymddangosodd Madoc yn Zina; The Quiller Memorandum; The Spy Who Came in from the Cold; ac Operation Daybreak ymysg eraill.

Gyda’i lais soniarus, roedd Madoc yn arbennig o gynhyrchiol yn glywedol, ac fe recordiodd gweithiau Dylan Thomas; Morte d’Arthur; Gibbon’s Decline a Fall of the Roman Empire; The Canterbury Tales; a llawer mwy.  At gyfer BBC Radio fe chwaraeodd Lear, a Prospero yn The Tempest; yn ddiweddar chwaraeodd ran Stalin yn Life and Fate.

Bydd yn golled fawr i’w ddau o blant.

/Gorffen

Sylwadau

Chwilio newyddion

Dewis Categori

Dolenni Tebyg